800 Yıllık İslam Geometrisi Taş Lambada Hayat Buluyor
Taş oymacılığı ve elektrikli aydınlatma, tarih boyunca nadiren anlamlı bir şekilde kesişti. En yakın denemeler, arkadan aydınlatılan ince mermer dilimleri ya da 2010’ların wellness odalarını istila eden Himalaya tuz lambalarıydı; her ikisi de taşı pasif bir difüzör olarak kullanıyor, üzerinden ışık geçiriyor ama onunla tasarım yapmıyordu. İslam mimarisinin geometrik gelenekleri ise çoğunlukla alçı, ahşap ve çini gibi ince, tekrarlı kesime uygun malzemelerde yaşadı.
İstanbul merkezli Studio Soldout’un kurucusu Ibrahim Fatih Satilmis, 2025’in sonlarında travertenin bu iki tarihi birleştirip birleştiremeyeceğini test etmeye koyuldu ve ortaya Sukun çıktı. Konya, Kayseri, Karaman, Kurtuba, Valladolid ve Granada’daki altı farklı yapıdan ilham alan İslami geometrik motif, su jeti ve CNC ile traverten diske işlenmiş. Gizli bir batarya ile çalışan 2700K LED, üç kademeli dimmer ve altı ila sekiz saat pil ömrü sunuyor. Yanan lamba, deseni tavana, duvara ve masaya yansıtarak geometriyi bir objeden çevresel bir deneyime dönüştürüyor. Sukun, 2025-2026 A’ Design Award’da Aydınlatma Ürünleri kategorisinde ödül kazandı.
Taşın Doğal Kusurları ve Makine Hassasiyeti
Traverten, milyonlarca yıl boyunca kalsiyum karbonatın çökelmesiyle oluşan boşluklar ve damarlarla tanımlanır. Bu doğal gözenekler, makineyle açılan deliklerin yanında durur ve hiçbir görsel çatışma yaratmaz. Hatta taşın dokusu, geometrinin hassasiyetini daha da anlamlı kılar; tıpkı el yapımı bir mozaiğin, aynı desenin baskısından farklı okunması gibi. Satilmis, motifleri taşa işlemeden önce Eric Broug’un geometrik rekonstrüksiyon metodolojisini kullanarak her bir desenin kaynağına matematiksel olarak sadık kalmasını sağlamış. Bu önemli çünkü bu desenler süs değil, sistemdir; ufak bir açı hatası tekrarlarla birleşince izleyicinin farkında olmadan “bir şeyler yanlış” hissine kapılmasına yol açar.
“Travertenin doğal gözenekleri ve makine kesimi yan yana durduğunda ortaya çıkan diyalog, malzemenin ham haliyle tasarımın hassasiyeti arasındaki gerilimi mükemmel yansıtıyor. Bu, sadece bir lamba değil, bir malzeme manifestosu.”
Detaylarda Saklı Denge
Silindirik traverten gövde, elektronik bileşenleri barındırırken aynı zamanda aşağıya doğru yumuşak bir ışık yayar. Oymalı disk ise basit bir omuz üzerinde yüzer gibi durur, ışığın yanlara ve yukarıya kaçmasına izin verir. 250 mm genişlik ve 300 mm yükseklikle, bir başucu lambası ya da yemek masası için ideal boyutlarda.
Editörün Yorumu
Sukun, taşın ağırlığını ve soğukluğunu ışığın sıcaklığıyla kıran nadir tasarımlardan. Ancak travertenin kırılgan yapısı ve CNC işçiliğinin maliyeti düşünüldüğünde, bu lambanın geniş kitlelere ulaşması zor görünüyor. Türkiye’de de benzer bir yaklaşımla, yerel taş ocaklarının atık parçalarını kullanarak daha erişilebilir versiyonlar üretilebilir. Önümüzdeki yıllarda, malzeme ve teknoloji arasındaki bu tür diyalogların arttığını göreceğiz; Sukun bu trendin habercisi.
Peki bu neden önemli? Çünkü Sukun, sadece bir aydınlatma aracı değil; bin yıllık bir geometri geleneğini, çağdaş bir malzeme ve üretim tekniğiyle yeniden yorumlayarak kültürel mirası somut bir deneyime dönüştürüyor. Bu, tasarımın geçmişle kurduğu köprünün en güzel örneklerinden biri.
Kaynak: Yanko Design | Yayın Tarihi: 27 Mayıs 2026
