Yerin Altında Bir Gökyüzü: Turrell’in Dev Kubbe Enstalasyonu
Danimarka’nın Aarhus kentindeki ARoS Sanat Müzesi, Amerikalı sanatçı James Turrell‘in yeni Skyspace’i As Seen Below – The Dome‘u kamuoyuna tanıttı. Bu enstalasyon, müzenin Schmidt Hammer Lassen tarafından tasarlanan yaklaşık 4.000 metrekarelik yeraltı genişlemesi The Next Level‘ı tamamlıyor. 19 Haziran 2026’da ziyarete açılan proje, Aarhus şehri, ARoS ve Danimarkalı mimarlık ofisi arasında yirmi yılı aşkın süredir devam eden işbirliğinin doruk noktasını oluşturuyor. Bu işbirliği, 2004’te müze binasının tamamlanması ve 2011’de Olafur Eliasson’un Your Rainbow Panorama‘sının eklenmesiyle başlamıştı.
Yerin Altında Bir Gökyüzü Kubbesi
Yeniden tasarlanan Musikhusparken’in altında yer alan enstalasyon, 16 metre yüksekliğe ve 40 metre çapa ulaşıyor. As Seen Below – The Dome, şimdiye kadar bir müze ortamında gerçekleştirilen en büyük Skyspace olarak tanımlanıyor. Ziyaretçiler, yeraltı geçidinden geçerek dairesel kubbeli bir odaya ulaşıyor; tepedeki açıklık, gökyüzünü çerçeveliyor.
“Bu proje, ışığı ve mekanı algılama biçimimizi kökten değiştiriyor. Turrell’in çalışmaları her zaman sınırları zorlar, ancak bu ölçekte bir Skyspace, izleyiciyi adeta bir katedralin kubbesi altında hissettiriyor.”
The Next Level: Müze Deneyimini Dönüştürmek
Enstalasyon, The Next Level projesinin bir parçası olarak müzeye yeni bir dizi ekliyor ve ziyaretçi deneyimini yer altına taşıyor. Orijinal ARoS binası, galeriler boyunca dikey bir yolculuk etrafında organize edilirken, genişleme şehrin altında zıt bir rota oluşturuyor ve merkezi kubbe alanına ulaşmadan önce ziyaretçiyi yeraltında bir yolculuğa çıkarıyor.
On Yılı Aşkın Bir İşbirliği
Proje, James Turrell, ARoS ve Schmidt Hammer Lassen arasında on yılı aşkın süredir devam eden yakın bir işbirliğiyle geliştirildi. Turrell’in vizyonu, mimarların yeraltı yapısıyla kusursuz bir bütünlük içinde. Kubbe, betonarme bir kabuk olarak inşa edilmiş ve iç yüzeyi, ışığın yumuşak bir şekilde dağılmasını sağlayan özel bir sıva ile kaplanmış.
Editörün Yorumu
Benim gözümde bu proje, mimarlık ve sanatın kesiştiği noktada bir başyapıt. Ancak, bu kadar büyük bir yeraltı yapısının Türkiye’deki deprem gerçeğiyle ne kadar uyumlu olacağını sorgulamadan edemiyorum. Yine de, Turrell’in ışık oyunları ve mekansal deneyimleri, sıkışık kent dokumuzda nefes alacak bir alan yaratma potansiyeli taşıyor. Önümüzdeki yıllarda, müzelerin deneyim odaklı bu tür enstalasyonlara daha fazla yatırım yapacağını öngörüyorum; zira izleyici artık pasif bir gözlemci değil, aktif bir katılımcı olmak istiyor.
Kaynak: ArchDaily | Yayın Tarihi: 19 Haziran 2026
