BIG Tiran’da Yüzen Teraslar: Kamusal Alanın Yeni Yüzü
Bjarke Ingels Group (BIG), Arnavutluk’un başkenti Tiran’da düzenlenen Fountain Plaza Uluslararası Tasarım Yarışması’nı kazandı. Proje, binayı bir parkın üzerine yükselterek kamusal alanı, topluluk tesislerini ve çevre peyzajını tek bir mimari çerçevede birleştiriyor. Şeffaf cephe, ince kolonlar ve açık zemin düzlemiyle BIG, mimarlığı peyzajın ayrılmaz bir parçası olarak ele alıyor.
Binanın Altında Nefes Alan Bir Kamusal Alan
Projenin özü, bina ile peyzajın tek bir organizma gibi çalışması fikrine dayanıyor. İnce, kamış benzeri kolonlardan oluşan yoğun bir kolon ormanı, yapıyı zemin seviyesinden yukarı kaldırarak altında kamusal etkinliklere alan açıyor. Yaya hareketi binanın ayak izinin altından kesintisiz devam ediyor. Jüri, bu geçirgenliği özellikle takdir ederek projeyi yarışmadaki en cömert park deneyimlerinden biri olarak nitelendirdi.
Üst katlar geri çekilerek hem kapalı oditoryuma doğal ışık girmesini sağlıyor hem de bitkilendirme için alan yaratıyor. Bitki örtüsü ve kamusal mekanlar binanın altına ve çevresine yayılırken, yapı gölge ve barınak işlevi görüyor. Şeffaf cephe, ince taşıyıcı kolonlarla kontrast oluşturarak binaya hafif, katmanlı bir görünüm kazandırıyor.
Açık Erişimli Kütüphane ve Topluluk Tesisleri
Zemin kat, büyük bir binanın artık alanı olmak yerine aktif bir sosyal destinasyon olarak tasarlanıyor. Açık erişimli kütüphane ve entegre topluluk tesisleri bu hedefe hizmet ediyor. Kapalı oditoryum ise yükseltilmiş yapı içinde kolektif buluşmalara olanak tanıyan bir başka kamusal program ekliyor.
“Jüri, BIG’ın önerisini yarışmadaki en cömert park deneyimlerinden biri olarak tanımladı ve projenin yalnızca binanın ayak iziyle sınırlı kalmayıp çevredeki kentsel dokuya da yayıldığını vurguladı.”
Bu paylaşılan mekan vurgusu, projenin geniş kentsel bağlamla ilişkisini de şekillendiriyor. Jüriye göre BIG’ın önerisi, bitişikteki trafik yolunun yayalaştırılması ve parkın komşu bölgeye doğru genişletilmesi olasılığını da değerlendiriyor. Bu hamleler, yaya, yeşil alan ve çevre altyapının nasıl bağlanabileceğini yeniden düşünmek için yarışmayı bir fırsat olarak ele alıyor. Ayrıca proje, bitişik kanalı tasarımın aktif bir bileşeni olarak entegre ederek su yolunu sahanın çevresel ve mikroklimatik koşullarıyla ilişkilendiriyor.
Tasarımın Detayları
- Proje Adı: Fountain Plaza Tirana
- Mimar: Bjarke Ingels Group (BIG)
- Konum: Tiran, Arnavutluk
- Yarışma Desteği: AKPT / Atelier Albania
Proje, yükseltilmiş bina hacimleri, şeffaf cephe ve ince kolon ağıyla mimarlığı peyzaja açık tutmayı başarıyor. Zemin seviyesindeki açık erişimli kütüphane ve topluluk tesisleri, alanı büyük bir binanın altında kalan artık mekan olmaktan çıkarıp canlı bir sosyal odak haline getiriyor. Kapalı oditoryum ise yükseltilmiş yapı içinde toplu etkinliklere olanak tanıyan bir başka kamusal program sunuyor.
Kişisel Yorumum:
BIG’ın bu projesi, kamusal alanı binanın altına gizlemek yerine onu yücelterek kentsel yaşamı zenginleştiriyor. İnce kolonların oluşturduğu orman hissi ve şeffaf cephenin hafifliği, mimarlığı adeta bir peyzaj öğesine dönüştürüyor. Ancak, bu kadar açık ve geçirgen bir yapının bakım ve güvenlik gibi pratik sorunları beraberinde getirebileceğini de unutmamak gerek. Türkiye’de benzer bir proje hayata geçirilse, özellikle deprem kuşağında bu tür yenilikçi strüktürlerin dayanıklılığı titizlikle incelenmeli. Yine de BIG’ın bu cesur yaklaşımı, kamusal alan tasarımında yeni bir soluk getiriyor ve yerel yönetimler için ilham verici olabilir.
Kaynak: Designboom | Yayın Tarihi: 12 Ekim 2026
