VHS Kasetlerden Dokunan Kolektif Bellek: Kuba Święcicki
Teknoloji hızla eskirken, onunla birlikte kaydettiğimiz anılar ne oluyor? Polonyalı sanatçı Kuba Święcicki, Stories Seen and Heard (2025) adlı enstalasyonunda bu soruyu tam anlamıyla “dokuyarak” yanıtlıyor. VHS ve kaset bantlarını birer iplik gibi kullanan Święcicki, atık teknolojiyi bir zanaat malzemesine dönüştürüyor.
Malzemenin Sessiz Gücü
Enstalasyon, Visteria Vakfı’nın Craft Days sergisinin bir parçası olarak izleyiciyle buluşuyor. Galeri duvarına asılı devasa siyah bir duvar halısı gibi görünen yapıt, aslında tamamen manyetik bantlardan örülmüş. Yüzlerce iç içe geçmiş şerit, ışığı yansıtarak metalik bir parlaklık yaratıyor. Simetrik kıvrımlarla aşağı sarkan uzun şeritler, geleneksel bir dokuma tekstili izlenimi veriyor. Ancak yaklaştıkça malzemenin gerçek doğası ortaya çıkıyor: VHS ve kaset bantları.
Sanatçı, bu bantları aile üyelerinden, arkadaşlarından ve kendi arşivinden toplamış. Dokumanın içinde televizyon yayınları, çocuk hikayeleri, radyo programları, sevilen şarkılar, ev filmleri, düğünler ve gündelik hayatın sayısız anısı gizli. Bir zamanlar bilgi taşıyıcısı olan bu nesneler, artık yeni bir malzeme diline dönüşmüş.
“VHS ve kaset bantlarından eser yaratma süreci, haftalar süren bir meditasyon ve çocukluğa kişisel bir yolculuk. Her parça tamamen elle, özel bir dokuma tezgahı kullanılmadan yapılıyor.” – Kuba Święcicki
Teknoloji ve Zanaatın Kesişimi
Święcicki’nin yöntemi, tasarım dünyasında sürdürülebilirlik ve zanaat arasındaki bağı güçlendiren bir örnek. “Kullanılmayan malzemelere ikinci bir hayat vererek onları anlam dolu nesnelere dönüştürüyorum,” diyen sanatçı, bu yaklaşımıyla hem çevresel hem de kavramsal bir duruş sergiliyor.
Enstalasyonun en güçlü yanı, bellek ve malzeme arasındaki gerilim. Kayıtlar fiziksel olarak hâlâ orada, ama artık oynatılamıyorlar. Bilgi varlığını sürdürüyor, ancak sessiz kalıyor. Bir zamanlar oynatma için tasarlanan bu nesneler, şimdi dokunsal bir yüzeye dönüşerek dikkati içerikten malzemeye kaydırıyor. Bu, belleğin teknolojik araçlardan bağımsız olarak nasıl yaşayabileceğine dair güçlü bir metafor.
Sesten Görüntüye: Heard Stories (2026)
Święcicki’nin bir sonraki adımı, hareketli görüntülerden sese geçmek oldu. Heard Stories (2026) adlı çalışmasında, yine manyetik bantlardan dokunmuş parıltılı bir perde yer alıyor. Bu kez malzeme, sanatçının kendi arşivinden ve çevresinden topladığı kaset kayıtları. Sesin dokunsal bir deneyime dönüşümü, tasarımın duyular arası sınırlarını zorluyor.
Editörün Yorumu: Święcicki’nin çalışması, teknolojik atığı bir sanat malzemesine dönüştürme cesaretiyle takdiri hak ediyor. Ancak bu tür bir yaklaşımın riski, kavramsal yükün estetik deneyimi gölgelemesi. Neyse ki burada denge iyi kurulmuş; dokumanın görsel etkisi, fikrin ağırlığını taşıyor. Türkiye’de de benzer bir yaklaşım, özellikle İstanbul’daki atık elektronik pazarlarından toplanan malzemelerle uygulanabilir. Önümüzdeki yıllarda, sürdürülebilir malzeme arayışının bu tür “teknolojik zanaat” örneklerini artıracağını öngörüyorum. Tasarımcılar için ilham verici bir rota: atığı sadece geri dönüştürmek değil, ona yeni bir anlam katmak.
Kaynak: Designboom | Yayın Tarihi: 11 Haziran 2026
