Kaydırakla Öğrenme: Bernard Tschumi’den Hareket Üzerine Bir Bilim Merkezi
Öğrencilerin katlar arasında kaydırakla geçiş yapması ya bir hile ya da bir ifadedir. Institut Le Rosey’de bu kesinlikle ikincisi. Bernard Tschumi Architects’in Cenevre yakınlarındaki Rolle’de tamamladığı yeni bilim ve inovasyon merkezi Philo, bu fikri mimari bir hassasiyetle hayata geçiriyor. 2019-2025 yılları arasında şekillenen yapı, İsviçre’nin en prestijli uluslararası yatılı okullarından birinin kampüsünde, Tschumi’nin 2014’te aynı kurum için tamamladığı metal kubbeli müzik salonu Carnal Hall’un hemen yanında yer alıyor.
Halka Formu ve Merkezi Atrium
Carnal Hall akustik amaçla içe kıvrılırken, Philo dışa açılıyor: Beş katlı halka şeklindeki yapı, dev bir merkezi atriyumu sarıyor. Bu atrium bir koridordan çok, kapalı bir meydan işlevi görüyor. Üç eş merkezli yürüyüş yolu atriyumu çevreliyor; dikey ve yatay sirkülasyon yolları mekânı keserek sürekli hareket yaratıyor. Helezon kaydıraklar, heykelsi döner merdivenle birlikte iç mekânda uzanıyor ve katlar arasındaki sıradan geçiş eylemini keyifli bir deneyime dönüştürüyor. Bu kulağa eğlenceli geliyor—ki öyle—ama aynı zamanda derinlemesine düşünülmüş.
“Mimarlık ancak hareket ve olayla canlanır.” – Bernard Tschumi
İç Mekân Programı: Öğrenci İnovasyonu
Philo’nun iç programı öğrenci inovasyonu etrafında şekilleniyor. Yapıda bir Fabrikasyon Laboratuvarı, Start-up Kuluçka Alanı ve esnek bir dikdörtgen alan olan Sunum Odası bulunuyor. Sınıflar ve laboratuvarlar kalan katları dolduruyor, hepsi merkezi boşluğa yöneliyor. Sonuç, öğrenmeyi yapmaktan, düşünmeyi eylemden ayırmayan bir yapı. Her mekân hem fiziksel hem kavramsal olarak bağlantılı hissediliyor.
Dış Cephe ve Kampüsle Diyalog
Dışarıdan bakıldığında, halka formu Philo’ya kampüste güçlü ama ezici olmayan bir varlık kazandırıyor. Dairesel geometri, Carnal Hall’un kubbesiyle net bir diyalog kurarak iki farklı yapı türü arasında tutarlı bir mimari dil oluşturuyor. Iwan Baan’ın hava fotoğrafları, iki yapının ne kadar bilinçli konumlandırıldığını gösteriyor: artık gerçek bir mimari kimliğe sahip bir kampüste birbirinin tamamlayıcısı.
Philo eğitimi yeniden icat etmeye çalışmıyor. Etkileyici bir ölçülülükle yaptığı şey, hareket, çarpışma ve tesadüfi karşılaşma üzerine kurulu farklı bir öğrenme türünün koşullarını yaratmak. Kurucusu “olaysız mimarlık olmaz” diyen bir stüdyo için bu yapı, teorisini yaşatan bir eser.
Editörün Yorumu: Philo, Tschumi’nin yıllardır savunduğu “olay-mimarlık” ilişkisini somutlaştıran nadir yapılardan biri. Kaydıraklar çocuksu bir oyundan öte, mekânda hareketin pedagojik bir araç olarak kullanılması. Ancak bu kadar kontrollü bir kampüs ortamında “rastlantı” gerçekten mümkün mü? Bence Tschumi’nin tasarımı, öğrencilerin birbirleriyle karşılaşma olasılığını artırsa da, bu karşılaşmaların ne kadar organik olacağı zamanla görülecek. Türkiye’de de benzer bir yaklaşım, özellikle teknopark veya üniversite kampüslerinde uygulanabilir; ama bizde genelde form işlevin önüne geçiyor. Önümüzdeki yıllarda, eğitim yapılarında sirkülasyon alanlarının sadece geçiş değil, öğrenme ortamı olarak tasarlandığı daha fazla proje göreceğiz. Philo bu trendin öncüsü.
Kaynak: Yanko Design | Yayın Tarihi: 24 Mayıs 2026
