Kengo Kuma’dan Hasır Çatılı Dairesel Ev: Geleneksel Teknik, Dijital Hassasiyet
Japonya’nın Ibaraki eyaletinde, Kengo Kuma ve ekibi, geleneksel hasır çatı tekniğini 3D taramalı ahşap konstrüksiyonla harmanlayan Kagaku no Sato Ana Evi’ni tamamladı. 2025’te bitirilen proje, 2026 Wood Design Awards’ta Jüri Teşvik Ödülü’ne layık görüldü. 137 metrekarelik yapı, yoğun bir ormanın kenarındaki tarım arazilerinin ortasında, neredeyse rüzgarla yükseliyormuş izlenimi veren geniş ve dairesel bir hasır çatının altında konumlanıyor.
Geleneksel Satoyama Peyzajına Saygı
Kagaku no Sato, tarım ve yönetilen ormanlık alanların bir arada var olduğu geleneksel Japon satoyama peyzajını canlandırmayı amaçlayan uzun soluklu bir proje. Kuma, bu yeni ana ev için bölgenin yuvarlak formlu, yerel malzemelere dayanan geleneksel hasır konutlarından ilham almış. Yapının en dikkat çekici özelliği, dairesel plan etrafında yükselip alçalan devasa hasır çatısı. Asimetrik kavis, kuzey-güney rüzgarlarına yanıt verirken güneyden gün ışığının içeri girmesine olanak tanıyor.
Ahşap ve Toprağın Buluşması
Çatının altında, yerel orman inceltmesinden elde edilen 28 kütük, yelpaze şeklinde açılarak yapısal bir kabuk oluşturuyor. Bu kabuk, iki kalın ahşap kolon ve tek bir mahya kirişiyle destekleniyor. Kuma’nın ekibi, sıra dışı geometriyi inşa ederken geleneksel marangozlukla dijital teknolojiyi bir araya getirmiş: her bir ahşap eleman tek tek 3D taranmış, böylece yerel ustalar bağlantı noktalarını hassasiyetle şekillendirip radyal çerçeveyi birleştirebilmiş.
Çatı, Ibaraki’ye özgü bir hasır tekniğiyle pirinç samanı, saz ve otların birleştirilmesiyle yapılmış. Yaklaşık 5.000 demet hasır, uzman ustalar tarafından yerleştirilerek yapıya karakteristik siluetini veren kalın ve sürekli bir yüzey oluşturulmuş.
“Kuma’nın tasarımı, doğayla bütünleşmenin sadece formda değil, malzemede ve yapım sürecinde de aranması gerektiğini hatırlatıyor. 3D tarama, geleneksel ustalığı bozmadan ona yeni bir hassasiyet katıyor.”
İç Mekanda Doğal Dokular
Derin saçakların altında, tam boy pencereler çevredeki tarlalara ve ormana açılıyor. Evin hemen önündeki tarladan toplanan toprağın sıkıştırılmasıyla yapılan sürekli tataki zemin, iç ve dış mekan arasında uzanıyor. Aynı toprak dış duvarlarda da kullanılarak yapıya doğrudan çevresinden gelen bir renk ve doku kazandırılmış. İçeride, açıkta bırakılan ahşap strüktür yukarı doğru yükselerek hasırı destekleyen bambu çerçeveyi ve halat bağlarını gözler önüne seriyor.
İç mekan, bu doğal malzemelerin sıcaklığını koruyor. Ibaraki’nin Somut Olmayan Kültürel Mirası olarak kabul edilen el yapımı washi kağıdı, geleneksel hurma taneni ile işlenerek duvarlara zengin kahverengi tonlar veriyor. Yerel Makabe ve Shirakawa taşları binanın çeşitli yerlerinde kullanılırken, çatının eğimli yapısını takip eden dar bir üst kat, ahşap çerçevenin yakından deneyimlenmesine olanak tanıyor.
Bu proje, Kengo Kuma’nın malzeme ve zanaat konusundaki tutarlı duruşunun güçlü bir örneği. Hasır çatının o organik kıvrımı, dijital üretimle geleneksel el işçiliğini buluştururken ortaya çıkan o “neredeyse rüzgarla havalanacakmış” hissi, mimarlığın doğayla kurduğu diyaloğun ne kadar incelikli olabileceğini gösteriyor. Açıkçası, 3D tarama teknolojisinin burada bir gösteriş aracı değil, gerçek bir zanaat destekçisi olarak kullanılması takdire şayan. Türkiye’de de benzer bir yaklaşımı, özellikle Karadeniz’in ahşap mimarisinde veya İç Anadolu’nun kerpiç geleneğinde görmek isterdim; yerel malzeme ve ustalık, dijital teknolojiyle buluştuğunda ortaya çıkacak potansiyel gerçekten heyecan verici.
Kaynak: Designboom | Yayın Tarihi: 15 Kasım 2026
