Mantar ile Yeraltında Sandalye Üretimi: Aléa Work
Paris merkezli tasarım stüdyosu Aléa Work, canlı organizmaları tasarım sürecinin aktif katılımcıları haline getirerek sıra dışı işlere imza atıyor. Stüdyo, miselyum (mantar filamentlerinin oluşturduğu ağ) kullanarak yeraltında sandalyeler yetiştiriyor ve tekstil boyalarını mantar yardımıyla sökerek desenler oluşturuyor. Miriam Josi ve Stella Lee Prowse tarafından 2021’de kurulan stüdyo, büyüme ve çürüme süreçlerini tasarımın merkezine koyuyor.
Kazara Keşifler ve Miselyal Desenler
Aléa Work’ün en ilginç buluşlarından biri tamamen tesadüf eseri ortaya çıkmış. Bir deneyde boyalı kumaş üzerinde bırakılan mantarlar, beklenenden uzun süre açıkta kalınca kumaşın rengini almaya başlamış. Ekip, geri döndüklerinde mantarların kumaşta beklenmedik desenler oluşturacak şekilde renk sökümü yaptığını fark etmiş. Bu keşif, “Miselyal Desenler” adlı araştırma projesine dönüşmüş. Projede, mantarların tekstil boyalarını seçici olarak nasıl parçaladığı inceleniyor. Ortaya çıkan parçalar, organizmaların kumaş üzerindeki aktivitesini izleyen düzensiz işaretler ve solmuş renk alanları taşıyor.

“Süreçlerimiz genellikle kazalardan doğuyor. Bu aslında unuttuğumuz ve çok uzun süre bıraktığımız bir deneyden çıktı. Açtığımızda mantarların kumaşı renksizleştirmeye başladığını gördük.” — Aléa Work ekibi
Tasarımcılar, bu keşfin ardından süreci nasıl bilinçli olarak yönlendirebileceklerini sorgulamış. Josi ve Prowse, Miselyal Desenler’i “bizimle mantarlar arasında bir tür müzakere” olarak tanımlıyor. Bu yaklaşım, stüdyonun adının ardındaki felsefeyi de yansıtıyor: “Aléa”, öngörülemeyen, kontrol dışı kalan unsurları ifade ediyor. Tasarımcılar için belirsizliğe alan açmak, biyolojik malzemelerle çalışmanın ayrılmaz bir parçası.

Toprakta Büyüyen Mobilyalar: Back to Dirt
Josi ve Prowse, Paris’teki ENSCI-Les Ateliers’de Doğadan İlham Alan Tasarım eğitimi alırken tanışmış. Canlı dünyaya duydukları ortak ilgi, onları miselyumla deneyler yapmaya yönlendirmiş. Başlangıçta çok az ekipmanla, hatta mutfaklarında çalışmaya başlamışlar. Miselyumun erişilebilirliği onları cezbetmiş: ağır makinelere veya karmaşık ekipmanlara gerek olmadan çalışılabiliyor.
“Miselyuma ilk çekilmemizin nedenlerinden biri sürecin erişilebilirliğiydi. Çok basit ekipman yeterli, ağır takım veya makine yok. Evde, mutfaklarımızda çalışmaya başladık.” — Josi ve Prowse

Zamanla araştırmaları dış mekâna taşınmış. “Back to Dirt” projesiyle nesneleri doğrudan toprakta yetiştirmeye başlamışlar. Bu, miselyum tabanlı üretimi laboratuvarın kontrol edilen koşullarından çıkarıp doğal ortama taşıyor. Projenin sonuçlarından biri olan “Dirty Chairs” (Kirli Sandalyeler), mantar büyümesi ile atık malzemeleri bir araya getiren deneysel mobilya parçaları. Araştırma, Pavillon de l’Arsenal’in FAIRE Paris programı tarafından desteklenmiş.
Ekip, ilk sandalyelerini Boisbuchet’te toprakta yetiştirdiklerini ve Aléa’nın gerçekten orada başladığını belirtiyor. Bu deneyim, tasarımın canlı organizmalarla nasıl işbirliği içinde gelişebileceğini gösteriyor.

Malzemenin Ajansı ve Tasarımda Yeni Bir Paradigma
Aléa Work’ün yaklaşımı, “malzemenin kendisi bir ajana sahip” fikrine dayanıyor. Yani malzeme pasif bir unsur değil, süreci yönlendiren aktif bir katılımcı. Bu bakış açısı, geleneksel tasarım anlayışına meydan okuyor. Tasarımcı, formu dayatan değil, organizmanın doğal eğilimleriyle işbirliği yapan bir kolaylaştırıcı haline geliyor.
Stüdyonun işleri, malzemenin kendi “ajansı"nı (eyleme geçme kapasitesi) kabul ederek tasarım sürecini yeniden tanımlıyor. Bu, sürdürülebilirlik açısından da önemli: malzemeler daha az işlemle, daha az enerjiyle şekilleniyor ve atık minimize ediliyor. Aléa Work, tasarımın geleceğinde canlı organizmaların rolünü sorgularken, aynı zamanda pratik çözümler de sunuyor.
Editörün Yorumu
Aléa Work’ün çalışmaları, tasarımın sadece bir form verme eylemi değil, aynı zamanda bir müzakere süreci olduğunu hatırlatıyor. Miselyum gibi canlı malzemelerle çalışmak, tasarımcıya kontrolü bırakma ve belirsizliği kucaklama cesareti veriyor. Türkiye’de de benzer şekilde, yerel malzemelerle (örneğin mantar, keten, kil) deneysel çalışmalar yapan tasarımcılar için ilham verici bir örnek. Ancak unutmamak gerek: Bu tür süreçler sabır ve deney gerektiriyor; hızlı tüketim kültürüne karşı bir duruş sergiliyor. Sektörde sürdürülebilirlik trendi büyürken, Aléa Work gibi stüdyoların öncülüğü, malzeme odaklı tasarımın geleceğini şekillendirecek gibi görünüyor.
Peki bu neden önemli? Çünkü tasarım dünyası, doğayı bir kaynak olarak görmenin ötesine geçip onunla işbirliği yapmayı öğrendikçe, hem çevresel hem de estetik açıdan daha zengin sonuçlar ortaya çıkıyor. Aléa Work’ün sandalyeleri sadece mobilya değil, aynı zamanda birer manifestoya dönüşüyor.
Kaynak: Designboom | Yayın Tarihi: 18 Kasım 2026













