Rachel Youn’un Huzursuz Makineleri: Bakımın Sınırlarında
Venedik’teki Scuola Piccola Zattere’de devam eden “Unruly Vessel” sergisinde, Rachel Youn’un heykelleri bir an bile durmuyor. Elektrikli masaj aletleri sonsuz bir yoğurma ritüeline girmiş, egzersiz makineleri hiçbir yere kürek çekiyor, yapay bitkiler ise yeniden kullanılmış motorların gücüyle titreyip kıvranıyor. Bu kinetik enstalasyonlar, bedeni rahatlatmak, iyileştirmek ya da geliştirmek için tasarlanmış nesneleri sonsuz bir hareket döngüsüne hapsediyor. Youn’un işleri, öz-bakım ve öz-disiplin arasındaki rahatsız edici ilişkiye dikkat çekiyor; tekrarlayan iyileştirme eylemlerinin nasıl bir dayanıklılık sınavına dönüşebileceğini gözler önüne seriyor.
Venedik’te Bir Yolculuk: Geçmiş ve Bugünün Kesişimi
Sergi, bu kaygıları Venedik’in kendi kapatılma, emek, din ve dışlanma tarihleriyle diyaloğa sokuyor. Youn’un kurumdaki misafir sanatçı programı sırasında geliştirdiği sergi, yeni sipariş edilen işlerle birlikte, atılmış sağlıklı yaşam cihazları ve yapay bitkilerden inşa edilmiş son dönem heykellerini bir araya getiriyor. Bu heykeller, orijinal amaçları yitip gitmiş olsa da performanslarını sürdüren makinelerin şekillendirdiği, huzursuz bedenlerden oluşan bir cemaat gibi.
Sanatçı için bu cihazlar asla sadece malzeme değil. “İşbirlikçi terimini seviyorum,” diyor Youn, “çünkü bu makinelerin kendi hayatları ve kişilikleri olduğunu keşfettim; ben de onları yeni hareketlere ve formlara taşıyorum.”
Makinelerle On Yıllık Bir İlişki
Bu ilişki neredeyse on yıl önce başladı. Pratiğine hareket katmanın yollarını ararken, Youn ikinci el bir ayak masaj aleti satın alıp stüdyosunda parçalara ayırdı. Plastik kabuğunun altında gizli mekaniklere merak sardıkça, daha fazla atılmış sağlık ürünü toplamaya başladı ve insan dokunuşunu taklit etme biçimlerinden giderek büyülenmeye başladı.
“Onlara özellikle insan benzeri hareketleri taklit ettikleri için ilgi duyduğumu fark ettim,” diye açıklıyor. “Başparmaklar ağrıyan uzuvlara baskı yapıyor, eller omuzları sıkıp yoğuruyor.” Bebek salıncakları da eşit derecede önemli hale geldi; dişlileri, motorları ve kabloları bir ebeveyn kucağının rahatlatıcı ritmini yeniden yaratıyor, samimiyeti mekanik bir eyleme dönüştürüyordu. “O zamanlar yapaylık kavramıyla zaten ilgileniyordum,” diyor Youn, “ve bu hareketlerin tekinsiz doğası ile taklit ettikleri emek ve yakın temas, işimde doğal bir adım gibi geldi.”
Huzursuz Bir Topluluk: Bakımın Paradoksları
Aynı belirsizlik “Unruly Vessel” boyunca yüzeye çıkıyor. Bedeni rahatlatmak için tasarlanmış makineler, rahatlık ortadan kalktıktan çok sonra da hareketlerini sürdürüyor. Sergi, çağdaş sağlıklı yaşam kültürü ile bedeni düzenlemek için tasarlanmış eski sistemler arasında beklenmedik bağlantılar kuruyor. Venedik’te araştırma yaparken, Youn rehabilitasyon, kendini geliştirme, dini disiplin ve cezanın sıklıkla ortak tarihleri ve jestleri paylaştığını fark etti. Bu ilgiyi, Hristiyan bir göçmen ailesinde büyümesine dayandırıyor: “Ahlak ve öz-değer, başarı ve sıkı çalışmayla bir tutuluyordu; acı ve fedakarlık ise…”
Editörün Yorumu: Rachel Youn’un işleri, son yıllarda moda haline gelen “wellness” endüstrisine eleştirel bir bakış atıyor. Özellikle Türkiye’de, sağlıklı yaşam ve kişisel gelişim söylemlerinin tüketimle bu kadar iç içe geçtiği bir dönemde, Youn’un makineleri bize şunu hatırlatıyor: Kendimize bakma çabamız, çoğu zaman bir tür performansa, hatta kendimizi disipline etme aracına dönüşebilir. Bu sergi, tasarımcılar için önemli bir ders barındırıyor: Nesnelerin kullanım ömrü bittiğinde bile anlam üretmeye devam ettiğini unutmamalıyız. Peki bu neden önemli? Çünkü bakım kavramını sorgulamadan, sürdürülebilir bir tasarım anlayışı geliştirmek mümkün değil. Youn’un huzursuz makineleri, bize rahatsız edici ama gerekli bir ayna tutuyor.
Kaynak: Designboom | Yayın Tarihi: 4 Haziran 2026
