Tasarımda Sürtünmenin Gücü: IDEO Partneri Michelle Lee Anlatıyor
Pürüzsüz arayüzler, tek tıkla çözülen işler, sıfır sürtünme… Günümüz tasarım trendleri hep bunu fısıldıyor. IDEO San Francisco Partneri Michelle Lee ise tam tersini savunuyor: Ona göre araya giren küçük engeller, hayatımıza anlam katan şeylerin ta kendisi. Lee, Core77’nin Autodesk Fusion iş birliğiyle düzenlediği Fusion Forward: Design for Home yarışmasının jürisinde yer alıyor ve ev yaşamına odaklı tasarımların bu felsefeyle değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyor. Sağlık, iş kültürü, sorumlu dijital tasarım ve döngüsel ekonomi gibi alanlarda çalışan çok disiplinli ekipleri yöneten Lee, kariyerine oyuncak sektöründe başlamış biri. Oyun mantığını—denemeye açık olmayı, hatayı tolere etmeyi—sıradan görünen problemlere uygulamak, onun en büyük kozu.
Sürtünme: Anlamın Gizli Anahtarı
Michelle Lee’nin tasarım felsefesinin merkezinde çoğu zaman kaçınılan bir kavram var: sürtünme. Her şeyi pürüzsüzleştirmek, her engeli ve ekstra tıklamayı kaldırmak standart haline gelmişken Lee, bu yaklaşıma cesurca karşı çıkıyor. Ona göre sürtünme, hayatımıza anlam, büyüme, bağ ve neşe getiren gizli bir sos. Friction’ı (sürtünmeyi) ortadan kaldırmak, bizi insan yapan unsurları da ortadan kaldırma riski taşıyor. Bu, kullanılabilirliğe karşı bir tavır değil; kolaylık ile anlamın her zaman aynı hedef olmadığını savunan güçlü bir duruş. Tasarımcı konfora çok odaklanırsa, anlamı kaçırabilir. Bu bakış açısı, “sorunsuz deneyim” takıntısı yaşayan endüstriye önemli bir hatırlatma.
“Sürtünmeyi, hayatımıza anlam, büyüme, bağ ve neşe getiren gizli sos olarak görüyorum. Sürtünmeyi ortadan kaldırmak, bizi insan yapan unsurları da ortadan kaldırma riski taşıyor.”
Tasarım Dünyasının Hesaplaşma Anı
Lee’ye göre tasarım dünyası şu an bir hesaplaşma anından geçiyor. Hızla değişen araçlar ve pratikler, tasarımcılara rollerini, değerlerini ve şekillendirmek istedikleri sonuçları derinlemesine sorgulama fırsatı sunuyor. Bu, işe yenilenmiş bir amaç ve niyetle yaklaşmayı gerektiriyor. Teknolojiye değil, bu farkındalık anına odaklanması, onun güncel tasarım gündemindeki en heyecan verici gelişme olarak gördüğü şeyi özetliyor. Bu yaklaşım, sadece yeni bir araç kullanmaktan çok daha derin bir sorgulamayı beraberinde getiriyor.
Jüri Koltuğunda: Yarışmacılara Öneriler
Fusion Forward başvurularını değerlendirecek olan Lee, klasik “problem-çözüm” hikayelerinden öte bir şey görmek istiyor. Ona göre başvuruların net bir bakış açısına sahip olması gerekiyor: “Neden sizin yaklaşımınız en iyi yol? Değerleriniz tasarımınıza nasıl yansıyor? Tasarımınız saf işlevin ötesinde duygusal bir düzeyde yankı buluyor mu?” Bu sorular, IDEO U’da yaratıcı düşünme dersleri veren ve Aspen First Movers Fellowship’te görev alan Lee’nin tasarım anlayışının özünü oluşturuyor. Fonksiyon sizi içeri alır; ancak asıl fark yaratan, neye inandığınız ve bu inancın tasarımınızda ne kadar net göründüğüdür. Başvuruların 28 Eylül’e kadar açık olduğunu hatırlatalım; üç farklı kategoride toplam 9.750 dolar ödül dağıtılacak.
Editörün Yorumu
Michelle Lee’nin sürtünme vurgusu, günümüz tasarım dünyasında giderek yaygınlaşan “kusursuz deneyim” fetişizmine karşı taze bir soluk. Her şeyin tek tıkla çözülmesini bekleyen bir kültürde, kullanıcıyı hafifçe zorlayan tasarımların anlam yaratabileceğini hatırlatması çok değerli. Türkiye’de de benzer bir yaklaşım, özellikle mobil uygulama ve web tasarımında “bağımlılık yaratan” akışlar tasarlanırken kayboluyor. Oysa kültürel bağlamda zengin, katmanlı ve zaman zaman sürtünmeli deneyimler, markaları rakiplerinden ayırabilir. Kullanıcıyı biraz durup düşündüren, hatta küçük bir çaba gerektiren arayüzler; sadakat ve aidiyet duygusu oluşturabilir. Sektörel öngörü olarak şunu söyleyebiliriz: Önümüzdeki dönemde “sürtünmesizlik” tek başına bir kriter olmaktan çıkacak. Bunun yerine “anlamlı sürtünme"yi doğru dozda kullanabilen tasarımcılar fark yaratacak. Bu yazı bize, tasarımda kolaylık kadar derinliğin de peşinden gitmemiz gerektiğini hatırlatıyor.
Peki bu neden önemli? Çünkü tasarım sadece kullanmak için değil, yaşamak için var. Ve yaşam dediğimiz şey, pürüzsüz olmaktan çok uzak.
Kaynak: Core77 | Yayın Tarihi: 31 Temmuz 2026
