Yinka Ilori’nin ‘Chairman’ı: Sandalye, Bellek ve Kimlik
Sandalyeler yalnızca oturmak için midir? Yinka Ilori için kesinlikle değil. Nijerya kökenli İngiliz tasarımcı, kariyerinin ilk kapsamlı kitabı “Chairman” ile bu soruya hem görsel hem kavramsal bir yanıt veriyor. ORO Editions’tan 2026 sonbaharında çıkacak 120 sayfalık bu yayın, Ilori’nin on yılı aşkın sandalye odaklı pratiğinin izini sürüyor; bellek, göç, kimlik ve zanaat ekseninde.
Ilori, büyük ölçekli kamusal enstalasyonları ve renkli mimari projeleriyle uluslararası alanda tanınmadan çok önce, atılmış sandalyeleri toplayıp canlı renkler, desenli yüzeyler ve Nijerya’daki hikâye anlatıcılığı geleneklerinden beslenen anlatılarla dönüştürerek bir pratik inşa etti. “Chairman” bu erken dönem işlere geri dönüyor ve kullanılmış mobilyaların, Britanya-Nijerya mirası ile Londra’nın çok kültürlü dokusundan beslenen daha geniş bir tasarım dilinin temelini nasıl oluşturduğunu ortaya koyuyor.
Sandalyeler Neden Konuşur?
Kitap, sandalyeleri salt tasarım nesneleri olarak değil, toplumsal ve kültürel tarihlerin taşıyıcıları olarak çerçeveliyor. Denemeler ve söyleşiler; diasporik kimlik, sürdürülebilirlik, yazarlık ve günümüz tasarım kültürü gibi temaları irdelerken, sanatçının yaratıcı sürecine de ışık tutuyor: gözden kaçmış mobilyaları bulmaktan onları restore edip boyamaya kadar her aşama mercek altına alınıyor.
Cesur Renklerin Ardındaki Hikâye
Ilori’nin estetiği, cesur renk paletleri ve ritmik desenlerle karakterize ediliyor. Kitapta, orijinal ahşap iskeletin desenli döşemelerle buluştuğu erken dönem örneklerden, orta yüzyıl sandalyelerini farklı dokumalarla birleştirdiği “Oba"ya, parlak mavi boya ve entegre askıya sahip restore edilmiş koltuklara kadar geniş bir yelpaze sunuluyor. Yeni fotoğraflar, arşiv materyalleri ve stüdyo belgeleri, Ilori’nin sandalye tasarımlarının geçirdiği evrimi yakından gözler önüne seriyor.
“Sandalyeler, üzerine oturduğumuz nesneler değil; hikâyelerini bizimle birlikte taşıyan sessiz tanıklardır.”
Bu söz, kitabın temel felsefesini özetliyor.
Bir Kitap, Birçok Ses
“Chairman” aynı zamanda Ilori’nin pratiğini daha geniş bir sanatçı, tasarımcı ve yazar ağına konumlandırıyor. Şair ve film yapımcısı Julianknxx, küratör ve akademisyen Jareh Das ve tasarımcı Martino Gamper’ın katkılarıyla, sandalyenin işlevsel rolünün ötesindeki kültürel yaşamına dair farklı perspektifler sunuluyor. Özellikle Gamper’ın bulunmuş mobilyalarla uzun süreli ilişkisi, kitaba değerli bir karşılık oluşturuyor.
Zamanın Ruhuna Uyan Bir Yayın
Yayının ORO Editions tarafından duyurulması, tasarım tarihlerini dekolonize etme, malzeme yeniden kullanımı ve çağdaş tasarımda alternatif anlatılar gibi konuşmaların ivme kazandığı bir döneme denk geliyor. “Chairman” yalnızca Ilori’nin tanınan estetiğini belgelemekle kalmıyor; mobilya tasarımının belleği koruma ve kültürel kimliği ifade etme aracı olarak nasıl işlediğini de sorguluyor.
Editörün Yorumu: Sandalye Sadece Oturmak İçin Değildir
Yinka Ilori’nin sandalyelere verdiği anlam, tasarım dünyasında sıkça unutulan bir şeyi hatırlatıyor: Nesneler, yaşamlarımızın tanıklarıdır. Ilori’nin atılmış sandalyeleri renklerle diriltme pratiği, hem sürdürülebilirlik hem de kültürel kimlik bağlamında oldukça güçlü. Ancak kitabın 2026’ya kadar beklemesi, sabırsızlığımızı artırıyor. Yine de bu süre, içeriğin olgunlaşması için bir fırsat olabilir.
Türkiye’de de benzer bir yaklaşım, özellikle İstanbul’daki atölye ve galerilerde yankı buluyor. Antika ve kullanılmış mobilyalara yöneliş, Anadolu’da da artıyor. Ilori’nin kitabı, bu alanda çalışan yeni nesil tasarımcılara ilham verebilecek bir referans. Dijital üretimin arttığı günümüzde, elle yeniden işlenmiş nesnelerin hikâyesi daha da değer kazanıyor. “Chairman” bu yüzden önemli: bize, tasarımın sadece yeni formlar bulmak değil, mevcut olanı dönüştürmek olduğunu hatırlatıyor.
Peki bu neden önemli? Çünkü Ilori, küresel tasarım söyleminde Batı merkezli anlatıların dışına çıkan bir perspektif sunuyor. Göçmenlik ve kimlik üzerine kurulu sandalye hikâyeleri, tasarımın salt işlevsellik olmadığını kanıtlıyor. Bu kitap, hem akademisyenler hem de stüdyo pratiği yapanlar için esin kaynağı olacak.
Kaynak: Designboom | Yayın Tarihi: 4 Ağustos 2026
