Şehri Açık Hava Stüdyosuna Çeviren Festival: Concéntrico 12

Geçici Yapılar, Kalıcı Kent: Concéntrico 12

Bir şehir, geçici yapılarla kalıcı izler bırakabilir mi? Logroño’da bu soru, Concéntrico 12 ile yeniden gündeme geliyor. 2015’ten beri İspanya’nın bu orta ölçekli kentini açık hava stüdyosuna çeviren festival, 12. edisyonunda tasarımı sergi salonlarından sokaklara taşıyor. Kimlik, ekoloji ve geçicilik temaları etrafında şekillenen 20’den fazla proje, kentin boşluklarını birer karşılaşma mekânına dönüştürüyor.

Tasarımı vitrine hapsetmek yerine yaşamın içine sokmayı hedefleyen etkinlik; mimarları, tasarımcıları ve araştırmacıları farklı coğrafyalardan bir araya getiriyor. Onların ortak amacı, betonlaşmanın gölgesinde kalan kamusal alanı yeniden düşünmek. Festivalin kurucularının deyimiyle amaç, “mimarlığı kaideden indirmek”. Yani kentlinin beklemediği bir anda, sıradan bir köşede beliren yapıyla kurduğu temastan doğan o küçük sarsıntıyı yaratmak. İnsanlar dolaşırken kendilerini birden bir enstalasyonun içinde buluyor; işte bu karşılaşma, tasarımın gücünü hatırlatan anlar doğuruyor.

Suyun Başkenti: Mavi Altyapı ile Şehirler Nasıl Dönüşür?

Mavi Altyapı Nedir? Şehir Tasarımında Suyun Yeni Rolü

İklim kriziyle birlikte kentler, karbon salımını azaltmakla yetinmiyor; doğanın ta kendisini tasarımın öznesi hâline getirmeye çalışıyor. Doğa temelli çözümler, artık dünya genelinde iklim adaptasyonunun ana stratejisi. Yeşil çatılar, kentsel ormanlar, yağmur bahçeleri, geçirgen zeminler ve restore edilen sulak alanlar; belediyelerin iklim eylem planlarının değişmez maddeleri. Bu müdahaleler mahalle ölçeğinden kent geneline yayılıyor ve başarıları çoğunlukla sayılarla ölçülüyor: dikilen ağaç, tutulan su, düşen sıcaklık… Ancak bu manzarada eksik olan bir şey var: Suyun kendisi. Biz suyu sadece bir çıktı olarak görürsek, tasarımın taşıyıcı iskeletini kaçırmış oluyoruz.

Yerel Bağlam Olmadan Geleceğin Şehri Olmaz: David Gianotten

Yerel Bağlam Olmadan Geleceğin Şehri Olmaz: David Gianotten

Bir şehri geleceğe taşıyan şey, tek tip bir plan mı yoksa o şehrin kendi ritmi mi? OMA’nın yönetici ortağı David Gianotten için cevap net: yerel bağlam. Konut, hareketlilik, kamusal alan, yoğunluk ve topluluk meseleleri, her yerin kendine özgü tarihinden ve koşullarından bağımsız düşünülemez. Bu duruş, onu evrensel şehir formüllerinin cazibesine karşı net bir yere konumlandırıyor.

15 Dakikalık Şehir: Herkese Uyan Tek Beden mi?

Son yılların en popüler planlama kavramlarından biri haline gelen 15 dakikalık şehir, günlük ihtiyaçlara kısa bir yürüyüş veya bisikletle ulaşılabilecek mahalleler öneriyor. Yaşam, çalışma, boş zaman ve hizmetleri birbirine yaklaştırarak arabaya bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Ancak Gianotten, bu kavramı bir şablon olarak görmeye mesafeli:

Asya’da Yemek ve Kamusal Yaşam: Mutfak Sokağa Taşıyor

Asya’da Yemek ve Kamusal Yaşam: Mutfak Sokağa Taşıyor

Yemek, pek çok Asya kentinde yalnızca mutfağın değil, sokağın da ritmini belirler. Pazarlardan kaldırım tezgâhlarına, toplu yemek salonlarından ıslak pazarlara uzanan bu mekânlar, yalnızca karın doyurmaz; insanların bir araya geldiği, bilginin yayıldığı kamusal sahneler hâline gelir. Bu yüzden onlara “kamusal mutfak” demek hiç de yanlış olmaz. Bu yapılar, şehir yaşamının organizasyonunu ve toplumun yeme pratiğini gözler önüne serer.

Kamusal Mutfaklar: Yemek Bir Altyapıya Dönüştüğünde

Hong Kong’daki Belediye Hizmet Binaları, bu anlayışın en somut örneklerinden. Islak pazarlar, kütüphaneler ve spor salonlarıyla iç içe geçen pişmiş yemek merkezleri, yemek yeme eylemini daha büyük bir kentsel makinenin parçası yapar. Burada yemek, kültürel bir gösteri olmaktan çok şehrin işleyişini mümkün kılan bir altyapı bileşenidir. Sokakta konumlanan dai pai dong’lar ve kaldırım masaları ise sokağı geçici bir yemek odasına dönüştürür.

Karşılaşmanın Topografyaları: Concordia Meydanı Tasarımı

Karşılaşmanın Topografyaları: Concordia Meydanı Tasarımı

Bir meydan, yalnızca bir boşluk mudur? Bogota’nın tarihi La Candelaria semtinde yükselen Concordia Meydanı, bu soruyu cevaplıyor sanki. Sömürge dönemi dokusunun en canlı noktalarından biri olan meydan, öğrencilerin, mahallelilerin ve turistlerin buluşma noktası. Colegio La Candelaria’nın hemen yanında ve Chorro de Quevedo’nun girişinde yer alarak kent belleğinin tam merkezinde. Proje, AR-AR Martínez Arquitectura y Paisaje ve María Paula González Bozzi tarafından tasarlanmış. İşte bu proje, mirası koruyarak modern peyzaj anlayışını nasıl içinde buluşturduğunu sorguluyor.

Tarihi Kentte Traverten Dokunuşu: Banyoles Meydanı Yenilendi

Tarihi Kentte Traverten Dokunuşu: Banyoles Meydanı Yenilendi

Bir kentin belleği taşlarında saklıdır. Banyoles’te bu bellek, neredeyse otuz yıldır süren bir projeyle travertenin katmanlarına kazınıyor. MIAS Architects, Plaça d’en Ges meydanı ve çevresindeki Sant Martirià ile Sant Antoni sokaklarında tamamladığı güncel uygulamayla, tarihi dokuyu çağdaş bir cümleyle buluşturuyor. Yirmi yıl önce başlayan inşa süreci, şimdi meydanın kalbinde devam ediyor; tasarımın omurgasını ise yerel olarak çıkarılan gölsel traverten oluşturuyor. Bu malzeme yalnızca döşeme değil; banklar, duvar kenarları, bitki yatakları ve seviye farklarına dönüşerek kentsel mekanı bütüncül bir dil ile yeniden kuruyor.

Yu Yi Eğitim Araştırma Merkezi: Şanghay’da Eğitim ve Mimari

Yu Yi Eğitim Araştırma Merkezi: Şanghay’da Eğitim ve Mimari

Bir eğitim yapısı dersliklerden ibaret olmak zorunda değil. Yu Yi Eğitim Düşüncesi Araştırma Merkezi, bu savı mimariyle kanıtlıyor: Pedagojinin izini taşıyan, kentle konuşan bir yapı olarak Şanghay’ın dokusuna yerleşiyor. Yangpu Lisesi’nin köşesinde yükselen bu merkez, yalnızca bir araştırma binası değil; aynı zamanda eğitim felsefesinin mekânsal bir tezahürü.

Bir Eğitim Felsefesinin Mimari Karşılığı

Yu Yi, modern Çin eğitim tarihinin en önemli isimlerinden. Onun eğitim anlayışı; sevgi, öğrenciye saygı ve eleştirel düşüncenin geliştirilmesi üzerine kurulu. Bu felsefe, doğal olarak mimari programa da yansımış. Araştırma merkezi, yalnızca bir kütüphane ya da arşiv değil; öğretmenleri, akademisyenleri ve öğrencileri bir araya getiren bir buluşma noktası. Yapının programı, bu işlevi öne çıkaracak şekilde kurgulanmış.

1m/s: Montevideo’nun İnsan Odaklı Tasarımı Neden İlham Veriyor?

1m/s: Montevideo’nun İnsan Odaklı Tasarımı Neden İlham Veriyor?

Yürürken hiç durup düşündünüz mü: bu kaldırım kimin için tasarlandı? Şehirler araçların mı, insanların mı? On yıllardır süren bu tartışma, tasarım masalarında net bir cevaba kavuşuyor: İnsana öncelik veren kentler kazanıyor. Hızını, geometrisini ve kamusal alanlarını yeniden düşünen şehirler, sadece ulaşımı değil; yaşam kalitesini de baştan inşa ediyor. Montevideo, bu dönüşümün en ilham verici örneklerinden biri. Gelin, yürünebilirlik üzerine konuşalım.

Araçtan İnsana: Mobilitede Zihinsel Devrim

Mobilite paradigması artık taşıtlardan insan hareketine kayıyor. Yeni bakış açısı, bir yolculuğu sadece fiziksel bir yer değiştirme olarak değil; toplumsal bir pratik olarak ele alıyor. Sokaklar, araç geçişlerinin ötesinde, insanların etkileşim kurduğu bir sahneye dönüşüyor. Bu değişim, “nesne-araba"dan “özne-insan"a geçişi simgeliyor. Tasarımcılar, mühendisler ve plancılar için bu zihinsel devrim, yaşanabilir kentlerin anahtarını sunuyor.

Konut Yalnızca Barınak Değil: Kolektif Yaşamın Mimari İmgelemi

Konut Yalnızca Barınak Değil: Kolektif Yaşamın Mimari İmgelemi

Bir evin sadece dört duvar ve bir çatıdan ibaret olduğunu düşünenler, bu kitabı okumadan önce bir kez daha düşünmeli. Konut sorunu bugün yalnızca barınma ihtiyacı değil; toplumsal eşitsizlik, kentleşme ve iklim kriziyle iç içe geçmiş devasa bir mesele. İşte tam bu noktada, mimarlık literatürüne önemli bir katkı sunan Collective Living and the Architectural Imaginary adlı kitap, kolektif yaşamın mimari imgelemdeki karşılığını araştırıyor. Yayımlanır yayımlanmaz güncel tartışmalara ışık tutan bu çalışma, konutu bir başlangıç noktası alarak tasarımcıları “birlikte yaşamayı” yeniden düşünmeye davet ediyor.

Alexandre Chemetoff: Şehirleri Peyzajla Yeniden Canlandırmak

Alexandre Chemetoff: Şehirleri Peyzajla Yeniden Canlandırmak

Bir bahçeden çıkıp tüm şehri yeniden düşünen bir tasarımcı düşünün. Fransız mimar ve peyzaj tasarımcısı Alexandre Chemetoff, tam da bunu yapıyor. Onlarca yıllık peyzaj deneyimini kent ölçeğine taşıyarak, eski bölgeleri canlandırırken yeni yaşam alanları da öneriyor. Üstelik bunu, mevcut dokuyu silmeden, onunla diyalog kurarak yapıyor. Bu yöntem, onu hem koruyan hem de yaratan bir konuma getiriyor.

Ölçekler Arasında Bir Yolculuk: Bahçeden Şehre, Şehirden Bahçeye

Chemetoff’un kariyeri, küçük bahçelerden büyük kentsel projelere, oradan da tekrar küçük ölçeklere doğru ilerleyen bir yörüngeye sahip. Bu esneklik, tasarım anlayışının merkezinde yer alıyor. Bureau des paysages stüdyosu, Paris’teki Parc de la Villette’teki Bambu Bahçesi ve Lyon’daki Place de la Bourse gibi projelerle önce peyzaj mimarlığında uluslararası üne kavuştu. Ancak asıl etkileyici olan, Nantes’teki Île de Nantes kentsel dönüşüm projesi ve Nancy’de yeni bir mahalle yaratma gibi kentsel ölçekteki işleri. Bu projeler, onu sınıflandırılması zor bir tasarım sürecine işaret ediyor.

Parçalanmış Kenti Kirpilerle Birleştirmek: Yaşam Kütüphanesi

Parçalanmış Kenti Kirpilerle Birleştirmek: Yaşam Kütüphanesi

Bir kirpinin karşıdan karşıya geçebilmesi için koca bir kent yeniden tasarlanabilir mi? Fengyi Wu’nun “Yaşam Kütüphanesi” projesi, bu soruyu peyzaj mimarlığıyla yanıtlıyor. Modern kentler, hızla büyüyen yapılaşma yüzünden doğal yaşam alanlarını parçalıyor. Bu parçalanma yalnızca hayvanları değil, insanların doğayla kurduğu ilişkiyi de zedeliyor. Wu’nun çalışması ise ekolojik koridorları kamusal yaşamla buluşturarak bu kırılmayı onarmayı hedefliyor.

Kirpi: Kentin Sessiz Barometresi

Wu, projesinde kirpiyi bir “gösterge tür” olarak ele alıyor. Kirpiler, sağlıklı bir ekosistemin habercisidir; onların varlığı, yaşam alanlarının ne kadar sağlam olduğunu gösterir. Ancak kentleşmeyle birlikte yaşam alanları bölünüyor, yollar ve binalar bu sevimli canlıların hareketini engelliyor. Wu, kirpiyi merkeze alarak yalnızca bu türü değil, aynı ekosistemi paylaşan tüm canlıları korumayı amaçlıyor.

SIDELINED: Sporun Kazananları ve Kaybedenleri Yeniden Düşünmek

SIDELINED: Sporun Kazananları ve Kaybedenleri Yeniden Düşünmek

Saha çizgileri, kural kitapları, skor tabelaları… Bunların hepsi birer tasarım ürünü; ama çoğumuz onları doğanın değişmez parçaları sanıyoruz. İşte Gabriel Fontana’nın Venedik Mimarlık Bienali’nde dile getirdiği “Spor tasarlanmış bir sistemdir” sözü, bu algıyı kökünden sarsıyor. Stadyumlar, formalar, ekipmanlar ve hatta kurallar; kültürel değerlerin cisimleştiği tasarım nesneleri. Ancak onları binaları ya da kamusal alanları eleştirdiğimiz gibi sorgulamıyoruz.

Bu sorgulama, Fontana’nın küratör Amanda Pinatih ile hazırladığı SIDELINED: A Space to Rethink Togetherness sergisinin temelini oluşturuyor. Rotterdam’daki Nieuwe Instituut’ta açılan son versiyon, 2025 Venedik Mimarlık Bienali’ndeki Hollanda Pavyonu ve İspanya’nın Logroño kentindeki Concéntrico Festivali’nden sonra çalışmanın üçüncü durağı. Serginin her tekrarı, sunulduğu mekâna göre yeniden şekilleniyor.

Döngüsel Bahçe: CIEC ile Madrid’de Doğa Ekonomiye Karışıyor

Döngüsel Bahçe: CIEC ile Madrid’de Doğa Ekonomiye Karışıyor

Betonun gölgesinde nefes almak giderek zorlaşıyor; ama Madrid Vicálvaro’daki bu bahçe, döngüsel ekonominin “atık yoktur” felsefesini toprağa kazıyor. CIEC’in çeperinde yükselen “Circulating Garden” (Döngüsel Bahçe), adıyla müsemma: su, bitki ve organik atıkların sürekli hareket halinde olduğu yaşayan bir ekosistem. gaSSz arquitectos imzalı proje, endüstriyel bir kavramı sokak seviyesine indiriyor; üstelik bunu yaparken gözü yormayan bir zarafet de sunuyor.

Döngüsellik Nasıl Somutlaşır?

Döngüsel ekonomi; kaynakların sürekli yeniden kullanıldığı, atıkların minimize edildiği bir üretim ve tüketim modeli. Bahçe ise bu modelin doğal bir karşılığı. Projede geçirimli döşemeler sayesinde yağmur suyu toprağa sızıyor; depolanan su, peyzaj sulamasında yeniden hayat buluyor. Yerel bitki türleri ise hem su tüketimini azaltıyor hem de bölgenin biyoçeşitliliğine katkıda bulunuyor. Kısacası bu bahçe, yalnızca seyirlik bir yeşil alan değil; eğitici ve işlevsel bir laboratuvar.

Cafe N+: Tarih ve Modernite Arasında Bir Tasarım Köprüsü

Cafe N+: Tarih ve Modernite Arasında Bir Tasarım Köprüsü

Japonya’nın Osaka prefektörlüğündeki Takatsuki şehrinde, tarihi bir tapınak ile yeni bir sahne sanatları merkezi arasındaki geçiş noktasında yükselen Cafe N+, bir kafeden çok daha fazlasını vaat ediyor. Horibe Associates’in tasarladığı bu yapı, “mevcut peyzajla kusursuz bir uyum içinde, ancak kendi özgün kimliğini koruyan” bir mimari anlayışın ürünü. Tapınağın derin sükûneti ile tiyatronun çağdaş enerjisini aynı potada eriten proje, kentsel bir “köprü” işlevi görüyor.

Tokyo Bale Evi: Şehri Seyirciye Dönüştüren Mimari

Tokyo Bale Evi: Şehri Seyirciye Dönüştüren Mimari

Tokyo’nun Johoku bölgesindeki Komagome semtinde, eski Edo’nun büyük bahçelerinden Rikugien’in yakınında, bir bina sessizce bale stüdyosunun ne olabileceğini yeniden yazıyor. Eylül 2024’te tamamlanan Tokyo Bale Evi, Kenta Sano & Associates imzasını taşıyor ve en radikal hamlesi hemen görünmeyen: dışarıdaki şehir bir seyirci olarak ele alınıyor.

Yeşilin Korunmasına Bir Övgü

Proje, bir zamanlar bitki tüccarları ve samuray konutlarıyla dolu bir mahallede yer alıyor. Bu yeşil miras hızla yok oluyor. Mini gelişmeler, Tokyo’nun en büyük kentsel yeşil kuşaklarından birini yiyip bitiriyor, olgun ağaçların yerine sadece yönetmelikleri karşılamak için dikilmiş sembolik peyzajlar konuyor. Sano’nun yanıtı, yeşili yerinden etmek yerine tutan bir şey tasarlamak oldu - müşterinin doğup büyüdüğü mahalleye küçük bir geri ödeme hareketi.

Tiansong Genel Merkezi: Kentsel Kırılmaya Zarif Bir Müdahale

Tiansong Genel Merkezi: Kentsel Kırılmaya Zarif Bir Müdahale

Taizhou’nun Wenling kentinde, eski şehir ile yeni kentsel bölgenin kesiştiği noktada yükselen Tiansong Genel Merkezi, parçalı ve kopuk bir kentsel dokuya meydan okuyor. ZIAD’ın tasarladığı bu yapı, kurumsal hassasiyet ve açıklık değerlerini fiziksel bir forma dönüştürerek, kentsel ölçekte bir duruş sergiliyor.

Kentin İkili Ekseninde Bir Dans

Proje, iki ofis bloğunu kentin ikili ekseni boyunca konumlandırıyor. Eksenel burulma ve hacimsel genişleme-daralma hareketleriyle, kavşakta ölçülü ama ayırt edici bir dönüm noktası oluşturuyor. Bu hareket, yapıya hem dinamizm katıyor hem de çevresiyle kurduğu diyaloğu güçlendiriyor.

Demiryolundan Yeşil Koridora: Arriaga Lineer Parkı

Demiryolundan Yeşil Koridora: Arriaga Lineer Parkı

Meksika Hükümeti’nin güneydoğu bölgesini birbirine bağlamayı hedefleyen “Okyanusötesi Demiryolu” projesi, yalnızca ulaşım altyapısını değil, aynı zamanda bu hat üzerindeki istasyonları ve çevresindeki kamusal alanları da kapsıyor. İşte tam da bu noktada, Laboratorio Regional de Arquitectura tarafından tasarlanan Arriaga Lineer Parkı, bölgesel hareketlilikle yerel yaşamı yeniden buluşturan bir yeşil koridor olarak karşımıza çıkıyor.

Projenin Arkasındaki Vizyon

Proje, Meksika Donanması Sekreterliği öncülüğünde yürütülen demiryolu altyapısının yenilenmesi ve genişletilmesi çalışmalarının bir parçası. Yeni rayların döşenmesinden istasyon binalarının ve çevre düzenlemesine kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan bu girişim, ulaşımın ötesinde bir kentsel dönüşüm hedefliyor.

Hindistan’da Seyyar Satıcılık: Mobil Kent Altyapısı Olarak Sokak Ticareti

Hindistan’da Seyyar Satıcılık: Mobil Kent Altyapısı Olarak Sokak Ticareti

Sokak satıcılığı, kentlerin görünmez ama hayati bir parçası. Peki ya bu geçici tezgâhlar birer mobil altyapı unsuru olarak tasarlanırsa? Chaal Chaal Ajansı’nın “(In)Constant Infrastructures” atlası, Hindistan’ın 12 şehrinde 78 farklı seyyar satıcı tipolojisini haritalandırdı. Araştırma, satıcı arabasının yalnızca bir araç veya sergi yüzeyi olmadığını; sokağın işgalini yapılandıran, müşteri etkileşimini şekillendiren ve gündelik kentsel mekânda geçici bir ticari kenar oluşturan bir unsur olduğunu ortaya koydu.

Central Yards: Hong Kong Sahilinde Sanat ve Mimari Buluşması

Central Yards: Hong Kong Sahilinde Sanat ve Mimari Buluşması

Hong Kong’un Central Harbourfront bölgesinde yükselen dev bir ‘groundscraper’ projesi olan Central Yards, 2027’deki ilk faz açılışı öncesinde kentsel altyapı anlayışını yeniden tanımlıyor. Henderson Land Group tarafından geliştirilen 1.6 milyon metrekarelik bu iddialı yapı, geçici yaya geçidini aktif bir kültürel tuval haline dönüştürdü. IFC Alışveriş Merkezi ile Central Feribot İskeleleri arasındaki yoğun rotayı birbirine bağlayan bu kentsel omurga, çok duyulu bir sanat köprüsü ve mimari bir kahve büfesi içeriyor. Bu mekâna özgü müdahaleler, yoldan geçenleri şehrin amansız akışı içinde bir an durup nefes almaya davet ediyor.

Tokyo’da Bakır Kubbe: Mikro Dönüm Noktası Toplum Merkezi

Tokyo’da Bakır Kubbe: Mikro Dönüm Noktası Toplum Merkezi

Nikken Sekkei, Tokyo’nun batısındaki Machida şehrinde, Haramachida Odori Bulvarı üzerinde 22.7 metrekarelik bir toplum merkezi olan Hatmachida’yı tasarladı. Proje, ‘mikro dönüm noktası’ konseptiyle, otomobil odaklı bir kentsel ortamda küçük bir mimari müdahalenin kamusal aktiviteyi nasıl destekleyebileceğini araştırıyor.

Bina, Plaza ve Sokak Altyapısı Arasında Bir Konum

Hatmachida, bina, plaza ve sokak altyapısı arasında bir konumda yer alıyor. Yapı, toplanma, dinlenme, bilgi alışverişi ve küçük ölçekli ticari faaliyetler için bir alan sağlıyor. Proje, 2021 ve 2022’de yürütülen bir dizi sosyal deneyin sonucunda ortaya çıktı. Bu deneyler, kullanım desenlerini, mekansal konfigürasyonları, bitkilendirme stratejilerini ve kamusal etkileşim fırsatlarını test etti. Elde edilen bulgular, nihai tasarımı şekillendirdi.